Als imkers hebben we direct te maken met de geelpoothoornaar; deze invasieve exoot vormt elk jaar een serieuze bedreiging voor onze bijenvolken.
Maar niet alleen wij imkers, moeten bezorgd zijn. Een nest geelpoothoornaars eet ongeveer 11 kilo aan insecten per jaar. Dat zijn naast honingbijen ook andere bestuivende insecten zoals hommels, vliegen, vlinders en muggen. Allen onmisbaar voor de biodiversiteit, want zonder bestuiving geen planten; zo simpel is het.
Al ruim voordat de geelpoothoornaar twee jaar geleden vanuit het zuiden van Nederland onze regio bereikte, had het probleem de aandacht van het bestuur van Imkervereniging Bussum. In januari 2024 hebben we een bijeenkomst georganiseerd waarin geïnteresseerde imkers werden voorgelicht over wat we tot dat moment wisten over deze hoornaar. Er is toen een app-groep opgericht, waarin alle deelnemers informatie kunnen delen. Ook hebben we sinds die avond een coördinator, die onze vereniging vertegenwoordigd op dit gebied. Mocht je deel willen nemen aan de app-groep, meld dit dan aan een bestuurslid.
Maar de tijd van alleen informatie verzamelen is voorbij. De imkervereniging moet actief beleid maken op dit probleem. Bij deze het tot dusver gevormde beleid, op basis van de ervaringen en kennis die we nu hebben. Het beleid zal jaarlijks opnieuw bekeken en waarschijnlijk bijgesteld worden, omdat de inzichten nog steeds veranderen.
Een aantal omringende imkerverenigingen hebben zich gericht op het actief opsporen van zomernesten met behulp van zoekteams en zenders. Natuurlijk scheelt ieder opgespoord nest veel ellende. Maar deze methode past niet bij onze vereniging; te tijdrovend en te kostbaar. Bovendien zijn wij van mening dat de invasie van de geelpoothoornaar zo overweldigend is, dat de kosten van deze werkwijze niet meer opwegen tegen de baten.
Het bestuur van Imkervereniging Bussum heeft besloten dat het beleid gericht moet zijn op:
- Het beschermen van onze bijenvolken
- De bestrijding van de embryonale nesten (in het voorjaar)
- Voorlichting
- Vangen van koninginnen in het najaar
- Evaluatie en bijhouden van kennis
- Het beschermen van de bijenvolken:
Inmiddels zijn er diverse methoden bedacht om onze bijenvolken te beschermen. De één werkt beter dan de ander. En belangrijk aspect is dat de bijvangst beperkt blijft. In januari 2026 heeft ons lid en mede-imker Peter Kassies ons tijdens een voordracht geïnformeerd over zijn zoektocht naar effectieve bescherming. Hij heeft daarbij veel gekeken naar de imkerervaringen in andere landen, die al langer met de geelpoothoornaar te maken hebben. Ook op het gebied van effectieve vallen (zonder bijvangst) heeft Peter ons veel geleerd. Op onze website, via deze link, kunt zijn voordracht vinden. Wij raden alle imkers aan vooral goed op de hoogte te blijven van alle nieuwe technologieën op het gebied van vallen en beschermende constructies. En deel vooral je ervaringen met elkaar, bijvoorbeeld via de eerdergenoemde app-groep.
De vereniging plaatst in deze zomer (2026) drie geelpoothoornaar-vallen in de Bijentuin, volgens het ontwerp van een beproefd, in Frankrijk veel gebruikt, model. Deze vallen zijn gericht op het vangen van zoveel mogelijk werksters gedurende de zomer en nazomer. De bijvangst van deze vallen is nihil. Na de zomer wordt de werking van deze vallen geëvalueerd. Als ze goed werken, wordt er voor alle bijenstanden van onze vereniging een dergelijke val aangeschaft.
- De bestrijding van de embryonale nesten in het voorjaar:
Zodra de geelpoothoornaar-koningin ontwaakt in het voorjaar, gaat ze op zoek naar een plekje voor het eerste, embryonale nestje. Het bestuur heeft dit voorjaar (2026) veel energie gestoken in het verspreiden van lokdoosjes (en bijbehorende informatiekaart) om koninginnen te lokken en zo deze eerste nestjes, eenvoudig, te bestrijden. Bij de verspreiding is naast de hulp van de eigen leden, ook de hulp van de Gemeente Gooise Meren ingeroepen. De doosjes zijn via verschillende instanties onder het publiek verspreid. En samen met omliggende imkerverenigingen is een actieweek georganiseerd in april met als thema: ‘Opsporing verzocht in Gemeente Gooise Meren”. Rondom deze actieweek is er veel publiciteit gemaakt in de lokale media. In het najaar van 2026 wordt deze actie door het bestuur geëvalueerd, om te kijken of we het volgend jaar weer op deze manier gaan doen.
- Voorlichting:
Hierboven is al ingegaan op dit punt, waar het de embryonale fase betreft. Op het gebied van de zomernesten, moet het publiek onze oren en ogen worden. Als iemand in zijn/haar omgeving een nest vermoedt, moet hij/zij weten wat te doen (melden bij waarnemingen.nl). Belangrijk daarbij is wel dat we geen paniek zaaien waardoor ieder groot zoemend insect voor geelpoothoornaar wordt aangezien en doodgeslagen wordt. Voorlichting is essentieel. Ook tijdens de schoolbezoeken aan onze vereniging wordt aandacht besteed aan de geelpoothoornaar. En tijdens de jaarlijkse Bijen- en Natuurmarkt zal er een informatiepunt worden ingericht over de geelpoothoornaar.
- Vangen van koninginnen in het najaar:
In het najaar worden de koninginnen van de geelpoothoornaar geboren en bevrucht. Voordat ze een plekje vinden om te overwinteren, scheelt iedere gevangen koningin weer de kans op een nest in het volgende jaar. Dus we plaatsen selectieve vallen, thuis en op iedere bijenstand.
- Evaluatie en bijhouden van kennis:
Het bestuur vergadert een aantal keren per jaar, waaronder ook een vergadering in de winter. In die vergadering evalueren we het beleid van het afgelopen jaar en we bekijken de laatste inzichten vanuit de landen om ons heen, de NBV en de verschillende gespecialiseerde (app) groepen die zich met de geelpoothoornaar bezighouden. Op basis van de inzichten die uit die vergadering komen maken we het beleid voor het komende jaar, en hierover informeren we onze leden ook tijdens de ALV.